Kasakit sa pagkamabinhodon sa pagbati

Sa pagkahimugso nato niining kalibutana gikaluhaan na kitang daan sa kamatuoran nga; “makabati kita’g kasakit ug kalisud sa kinabuhi, mga kabugnaw sa pagbati, kainit sa pagka masuk-anon ug kabinhod sa pagbati” Ngadto sa atong mga kaila ug haduol sa kasing-kasing. Apan adunay mga tawo nga gipadala sa kahitas-an aron mutabang sa paghupay sa atong gibati nga kasakit. Busa gusto nakong ipahayag niining maong sulat: kining akong suliran.

Sa unang pagtan-aw nato kanila matawag nato sila nga estranghero. Maulawon pa sa sinugdanan. Dala yagyag sa kanya-kanyang kamot nga nag-ginunitay sa usa’g usa. Sa atong  kaugalingon masulti nato, “Unsa kaha ang mga hilig niya?, Unsa kaha ang mga dili niya ganahan?, Magkasinabot ba kami sa tanang butang nga among pagahisgutan? O basin mawala ra ang tanan pagkahuman sa tanan, kung kami naay gilalisan?”

Mao nga kung kita mismo interesado nga makipag-ilaila nila buhaton nato ang tanan masuod lamang  kita kanila. Bahala na’g ulaw basta naningkamot kita nga makaila kanila. Tungod sa usa ka pangutana lang nisunod ang uban. Hinatagay sa kanya-kanyang mga tinaguan pero sa sugod ginagmay pa lang. Pagkahuman, bantay kung unsa siya mismo ka kasaligan ug unsa siya mismo ka masinabtanon sa atoa. Ug kung kining duha nagkauyon na. Amigo o amiga na ang atong tawag sa kanila.

Muabot ang panahon nga makipag-istoryahanay sa ilaha og usab. Agda-agda pa ang tirada. Laag-laag bisag asa. Inom-inom kung makaya sa kwarta. Moabot ang panahon nga makitulog sa ilaha og didto makigstoryahanay mahitungod sa kinabuhi ninyong duha. Yaw-yaw, paminaw, yaw-yaw, paminaw kani ang mga ginabuhat ninyong duha. Kung moistorya siya muhilom ka para maminaw kaniya. Og kung ikaw na pud ang moistorya mohilom usab siya aron maminaw sa imoha. Padayon kamo sa pag-inistoryahanay nga dili mabantayan ang adlaw mugawasay na. Kung masilawan sa adlaw ang isa ninyong duha, diha pa mo makasinati nga buntag na og mu-ingon sa usa’g usa, “Ali! Mangatulog na ta?!”

Sa sunod nga mga adlaw magpadayon ang paghinigalaay ninyong duha. Walay inundangay nga paglaag- laag bisag asa. Walay inundangay nga tripping bisag asa. Kung pareho og skwelahan  og gitrabahuan nga ginasudlan, sige’g hulat sa break para magkita sa canteen para mangaon. Og kung lahi man ang inyong ginasudlan, ang cell phone permanenteng naa sa kamot ma-text lang nato siya.

Kalami sa pamati nga naa tay kauban sa kinabuhi sama kanila. Kauban sa pag ngisi kung malipayon kita. Kauban sa pagkatawa kung gusto kita mangatawa. Kauban sa pagsuong sa ilalom sa problema nga naa ta. Kauban sa pagsalom sa pagpangita sa solusyon para masulbad kining problemaha. Kauban sa paghilak kung nasakitan kita. Kung naa kitay paliton sa mall sa mga tindahan kauban nato sila, bisag usa pa ka oras atong pagpamili anaa gihapon sila. Pati sa pagpangukay sa kilid-kilid anaa gihapon sila.

Sa tanang butang na atong gipangbuhat, kung anaa silay makita nga dili maayo para kanila, dili sila magduha-duha moingon sa atoa, “Mali man na imong gibuhat bay…” o “Wala gud ko ganahi sa imong gibuhat…” Ingun-ani pud ang usa ka matawag nato nga amigo. Dili tungod kay suod na kamo mahadlok na siya mosulti og mga butang nga wala siya ganahi sa imoha. Siyempre, para sa atong kaayuhan, ingnan ta nila bisag sakit kay kabalo sila og mismo pod kita na makaayo kini sa atoa.

Sa tanang relasyon, dili nato malikayan ang mga butang ang dili pagsinabtanay. Kining mga butanga moabot sa punto nga dili kamo magpinansinay sa usa’g usa. Hangtud sa moabot nga ingnan kamo sa ubang tawo, “Hala, nag-away silang duha…” kining ginagmay nga mga panaglalis parte kini sa relasyon sa duha ka mag-amigo. Mismo kini makatabang para mapalig-on ang pagkuyog ninyong duha.

Pero dili kita maguol kay ang usa pud ka amigo buhaton ang tanan nga makig-uli kanato sama usab nga kita gusto makig-uli kanila. Pero dili gyud malikayan nga anaay ubang tao nga dugay makig-uli kanato. Mamroblema kita tungod kay halos dili na siya gusto makig uli pa. Mao nang kita makaingon usahay, “Ingon ani na lang ba diay siya ka manhid? Ni akong kalisod karon wala man lang niya na huna-hunaan? Dili man lang niya moingon sa akoa, ‘Sorry bay’”

Tungod niana moduol kita sa usa pa ka amigo nga atong ginasaligan usab. Atong nahimong abaga kung kita gusto mohilak, sa atong gibati sa atong usa ka amigo na dugay makig-uli kanato. Mao siya ang gatambag sa ato. Ang nagpagaan sa atong gibati. Ang magpakatawa para mawala ang ginahuna-huna. Sila pod ang gahatag og panyo kanato sa matag panahon nga motulo ang atong luha. Kini nga amigo ang siyang gapuli sa atong amigo nga nahilayo kanato sa makadiyot nga higayon. Kung naa kitay gusto ipabuhat, buhaton pud niya, kay dili niya gusto masinati nga gi-balewala sila. Buhaton niya ang tanan aron mapun-an ang bakanteng tao sa imong kinabuhi basin galisod pa siya. Kapoyon man siya, dili panumbalingon basta makita niya nga gangisi kita.

               

Og kung mubalik na ang panahon nga mismo ang atong amigo, na dugay nakig-uli kanato , ang muduol ug makig-uli, dako kayo ang atong kalipay. Hayahay ang paminaw. Halos hapsay ang dagan sa atong kinabuhi. Buhaton ninyo ang mga butang nga gikamingawan sa paghimo. Katawa-katawa sabay ingon og pasalamat sa ilang nakat-unan sa usa’g usa. Og pag-ingon og promise na buhaton ang tanan para dili mabalik ang nahitabong dili pagsinabtanay.

               

Pero unsaon na lang tong taong nagpuli sa iya sa panahon nga nahilayo siya? Asa naman siya sa imong kasing-kasing karon?  Unsa na lang man siya sa imong kinabuhi karon? Mahulog ba na pakapin sa bubot ang iyang papel sa imong kinabuhi?

               

Kung akong tubagon kining mga pangutanaha siguro para kanako, naa gihapon siya sa akong kasing-kasing og basin unsa man ang mahitabo anaa gihapon siya kanunay, dili mawala. Kung gi-unsa nako siya paghigugma, mao lng gihapon sama sa akong paghigugma kaniya. Og dili siya mahulog para sa akoa nga pakapin sa bubot….

               

Makalimtan ko ba ang iyang abaga, panyo, katawa, pakighilak kanako, og uban pa? Malamang, dili, og dili kana mahitabo. Kay basin unsa man ang mahitabo, lahi siya sa usa pa nako ka amigo. Kay kung kana man lang mahitabo, pasabot ana nagapamili ako ug mga tao na akong gusto amigohon ug duolan. Mamili pud ko ug mga tao nga dili na nako pansinon.               

               

Pero kini lamang ang tumong nga akong gustong ipamulong niining maong papel nga akong gibuhat. Kung kita gareklamo sa mga amigo nato nga atong nakaaway kadiyot tungod sa iyang pagkabinhod sa pagbati, unsaon na lang kaha kita nga mas binhod pa sa mga gisinati sa uban natong amigo nga nahigugma pud kanato nga ato lamang gina deadma kay tungod ang atong panan-aw nakatutok lang sa atong amigo nga atong naka-away.

               

Siguro kani ang butang nga mas sakit sination kaysa sa sakit nga atong gisinati sa atong amigo nga dugay nakig-uli kanato. Sige kitag ingon nga, “Kabinhod ba sa pagbati niining tawhana” pero kita wala nakasinati nga mas binhod pa diay kay sa uban.

                

I Want to Be a Pope, But… (during the vacancy of the Holy See)

My vocation story goes like this; when I was in my fourth year high school I have planned to enter the seminary, but I decided not to pursue it because of my mother. She abruptly spread the news in our entire clan and neighborhood, and I did not like it. So, I decided to study in college instead and took up Bachelor of Science in Accountancy at Ateneo de Davao University. This course is in demand at that time and the school is distinguished in its business courses.  However, during the second semester of A.Y. 2010-2011, the university obliged us to take up Theology 111 or “Christology” and there, the once neglected calling has stirred once more.

During that entire semester, the subject help build my calling again. I was inspired with Christ’s life, yet my mind is still focused on finishing the Accountancy course. Actually, the course that I took up is very difficult and challenging, from 13 sections in our batch during 1^st year, only six were left, and glad to say that I was able to make it to the fifth section. So hearing the news that I can still have my second year in this course, I enrolled myself to summer classes because I do not want to be pre-occupied with many subjects in the years to come.

However, during the Black Saturday of year 2011, my brother and I had a immense physical fight. With that incident, I unconsciously said to my family that, “I can’t take this anymore. I want to enter the seminary now. I will ask some help from my friends….” My mother got dumbfounded hearing this from me and she didn’t expect that my desire to enter the seminary returned. So she replied, “If that’s what makes you happy, okay...” (This shows how supportive our mothers are). 

And this is how I enter the seminary.

Entering this kind of life is very difficult. I thought being here inside is as easy as counting 1, 2, 3 and singing A, B, C, but it was not. Being a seminarian, one must really have his calling not from anybody else but God.

Now, I am studying in a college seminary where religious seminarians from different religious congregation study. Most of us come from Mindanao; and a few comes from Luzon. It is so sad to say that from every ten seminarians only one will pursue his priesthood ambition.

I’m so glad to have friends who entered the seminary before and I ask them their reason of quitting their dream. They told me that entering the seminary must not be from parent’s will, friend’s influence and academic desire.

Some say that, “Priesthood is really not my calling; it is my parents’ call for me.” Sadly, many young men enter the seminary because they are just forced by their parents to do so. They feel that when they enter this kind of life they make their parents proud and at ease. But actually, parents won’t be. Parents must realize the value of this vocation. To enter the seminary must not be their choice but rather, of their son. They must not force them to enter because it is not good for the welfare of their son. One might be in crisis in his priesthood life when he becomes a priest because he chose the life that he didn’t like. 

Another reason why they quit the seminary is that; they are just influenced by their friends. This reason sprouts from their need of belongingness. Thus, they think that becoming a priest will make them popular and be accepted and recognized in the society. But, again, they are all wrong. If priesthood is about popularity, it is better for that seminarian to go out from the seminary, unless he’ll mend it. To follow Christ, one is called to serve and not to be served. Priesthood is not also about looking for belongingness. Belongingness in the sense of making yourself accepted to your friends especially if they are all seminarians. A seminarian who wants to encourage a man to enter must encourage them by helping them to respond to the will of God given to them. Seeking it, one must look for his true happiness, a happiness that may not insult Him and neighbors.

And lastly, they enter the seminary because of their academic interests especially since the course they will be taking up is rare to every youth: Philosophy, “the most useless because it is the most useful” (Chuang Tzu). Because of the low tuition of fee of the college seminary, many young men prefer to enter the seminary as a means of finishing college. They will have no need for studying in a prestigious, known, and expensive school if they can study the same course, with the same quality of teachings, and the same good teachers. Still, their mindset is wrong. Seminary is not a way of finishing college but of forming oneself to the way God had opened for each of them.

Even though none of us know who will become a priest someday, none of us also know that maybe some of us will become bishops, cardinals, or the pope.  But we are certain that we all have the calling…. It is the calling to enter the kingdom of God. For me, once a seminarian decided to go out from the seminary is not a sad news. Actually it is a happy one because they try to look for their selves here inside and haven’t found it so they decided to look for it outside.  Now, the election of the next Pope is happening. I wish someday I’ll be there at the College of Cardinals. Some of the seminarians dream to be a Pope. Honestly, I’m one of them. I want to become a pope, but I prefer to look for myself first here inside the seminary.

Priesthood is really not my priority in entering here, but it is to look for the real me. And if I found myself already and acknowledge that priesthood is for me, well I know that God will bury my treasure in this life. As what Jesus said, “Where your treasure is, there’s your heart.” And I would like to add it with, “Where your heart is, there is your happiness.”

What is the relevance of gaining the sense of one’s historicity in doing Philosophy?

Ang pamimilosopiya ay ginagawa at ang unang hakbang nito ay sa pamamagitan ng pagtatanong. Sa ating pagtatanong unti-unti tayong lumalabas sa silid ng kawalan at namumulat sa liwanag ng kaalaman. Sa pagtatanong, tayo rin ay nagiging malaya mula sa pagkakulong sa kwadro ng ating kamangmangan, dahil sa naging malaya tayong umalam at alamin ang mga bagay-bagay na nakapalibot sa atin. Gayun pa man, napakahalagang tandaan na oo, malaya tayong umalam subalit tayo’y may limitasyong malaman ang kabuuan.

Dapat lang talagang  ang hakbang ng pag-alam  ay dapat simulan mismo sa ating sarili: sa panlabas na anyo, sa panloob (personalidad), sa kinabibilangan natin, at sa ating kasaysayan para mas lalo nating maintindihan ang ating natatanging kakayahan pati na rin ang ating mga kahinaan (limitasyon) bilang tao.

Sa pag-iral ng mundo taglay nito ang mga bagay-bagay na tinatawag nga nating sannilikha, halaman man, hayop, insekto at tayong mga tao pati na rin ang mga elementong nakapaloob sa katawan natin. Ang enerhiyang taglay ng mundo ayon sa “principle of conservation” ay hindi nagbabago kundi pabalik-balik lamang, pumupunta sa iba sa pamamagitan ng isang proseso para bumuo ng panibago halimbawa na lamang ang tinatawag sa Agham na “Photosynthesis.” Sa madaling sabi, ang mga bagay-bagay at enerhiya na nakapaloob sa katawan ng tao, hayop at iba pa ay galing pa sa sinaunang kasaysayan ng ating mundo na pabalik-balik lang nating kinakamit at ginagamit. Kaya nga kung titingnan natin, ang lahat ng parte ng ating katawan panlabas man o panloob, hindi tayo ang mismong pumili at dumisenyo nito dahil ang lahat na meron tayo ay disenyo na nakukuha natin sa kasaysayan ng ating kanya-kanyang natura. Kaya nga wala tayong dapat ireklamo sa kung anong hetsura o mukha meron tayo dahil kung magkaganon para na rin nating sinisisi ang kasaysayan ng ating natura.   

Tayo bilang tao ay denisenyo sa ibat-ibang kaanyuan panloob man o panlabas natin. Tulad na lamang ng ating katawan, gustuhin man natin ang katawang meron tayo ngayon, wala tayong magagawa dahil hindi tayo ang siyang pumili nito. Sa madaling sabi, wala tayong malay nang tayo’y unti-unting nabuo sa sinapupunan ng ating ina. Ang ating minsa’y hindi  maintindihang personalidad ay makikita at lumalabas sa pakikitungo at relasyon natin sa ating mga magulang, kapatid, mga kaibigan, lalong-lalo na sa mga taong ating nakasalamuha araw-araw. Anumang personalidad meron tayo ngayon, hindi natin kamit ito nang tayo’y nasa sinapupunan pa. Sa madaling sabi, ang ating taglay’ng personalidad ay nakukuha natin sa pagtatagpuan ng iba’t ibang pag-uugali, pamumuhay at kultura ng lipunang ating kinabibilangan. Kaya nga kung papansin natin, kaya nating iakma ang ating ugali sa ugali ng taong ating nakasalamuha at kadalasan, pabago-bago ang ating pag-uugali sa klase ng taong kaharap natin dahil tayo ay nagtataglay ng iba’t ibang ugali mabuti man ito o masama. Maaring ngayon nasa istado ako ng kabaitan at maaring bukas daig ko pa si Satanas.

Tayo rin bilang tao ay may kinabibilingang lipunan at ito’y may sariling kultura.  Subalit nang tayo’y iniluwal sa mundong ito, hindi tayo ang pumili ng lipunang ating kinabibilangan at ang kulturang ating kinagisnan. Kaya nga wala tayong magagawa kung tayo’y isinilang sa bansang Pilipinas at tawaging ‘Pilipino.’ Katulad rin nang hindi natin pagpili ng ating panloob at panlabas na anyo.

Bilang isang sentro ng tagpuan ng mga makasaysayang linya ng pangyayari, tayo rin ay isang makasaysayang bunga at produkto nito gustuhin man natin o hindi. Tayo ay isinilang sa saktong panahon ng kasaysayan. katulad ng pisikal nating anyo, personalidad, at kultura, hindi rin tayo ang nagpasya ng panahon ng ating pagsilang dahil tayo bilang tao ay limitado. Ang magagawa lang natin ay ang saliksikin ang kasaysayan ng ating sarili, lipunan,kultura, bansa at maging ang kasaysayan ng mundo dahil ang kasaysayan ang siyang humuhubog sa kung ano at sino tayo ngayon.

Bilang kabuuan, dahil tayo ay limitado wala tayong kakayahang imanipula o piliin ang ating pagkatao, ang ating sarili, personalidad, lipunan o kultura at lalong-lalo ang ating kasaysayan. Tayo man ay limitado, bukudtangi pa rin tayo sa ibang nilalang sapagkat tayo lang ang may kamalayan sa bawat kilos at paggalaw ng ating katawan at isipan, tinatawag nga  natin ito sa Ingle na“reflexive consciousness.”                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           

                Ang mahalaga sa lahat, alam ko na bilang tao may limitasyon akong alamin ang lahat (kabuuan). Dahil dito nagiging bukas ang aking sarili sa mga posibilidad na maaari kong magawa at isakatuparan bilang limitadong nilalang. Oo, para nga akong nakakulong sa isang kwadro subalit sa loob ng kwadro kaya kong maging malikhain at maging sentro ng paggalaw dito.

Bukudtangi rin tayo sapagkat may kakayahan tayong umalam at alamin ang makakayang abutin ng ating isipan. May kakayahan tayong alamin ang ating pagkatao, personalidad, lipunan at ang ating mismong kasaysayan na siyang nabibigay kahulugan sa kung ano at sino tayo ngayon.

Pakigbiya sa Amigo

Dako atong kalipay sa pag-abot sa atong mga amigo sa atong kinabuhi. Labaw na kung na sinati nato nga nag-inusara lang kita diria sa kalibutan. Kadako sa kalipay kung naa kitay kauban sa pakigistorya sa mga problema nato, sa mga pagbati nga atong gusto ipagawas, ang kauban sa paghilak kung aduna kitay ginakahilakan, kauban sa pagdawat sa kasaba sa atong mga ginikanan, kauban sa pagkatawa sa mga panahon na malipayon kita.

               

Ing-ana kalami ang kinabuhi kung aduna kitay kauban, busa ingon pa sa kadaghanan, “Walay tao nga gainusara”.                Sa isahan lang ka-text, abtik sila gayud mu-reply. Sa isa ka siyagitan og TABANG!, anaa sila dayon para motubag sa atong mga panginahanglanon.

               

Kanindot sa pamati kung kamo mismong duha mag sinabtanay. Pero mao pud kamaot sa pamati kung kamo mismo sa inyong amigo naglalis og wala nagkasinabtanay. Kasamok, kaguol, gamay nga kalagot, pipila kini sa mga masinati nato sa atong pakiglalis sa atong mga amigo. Siguro kaning pakiglalis nahulog tungod kay naa moy nakita sa usa’g usa na wala mo ginahi. Siguro tungod kay naa moy dili pareho nga ideya og gusto ninyo i-insist ang gusto ninyo nga ideya. Siguro tungod kay naay kumento nga gihatag sa imoha og wala ka ginahi, mao nang naglalais. O siguro naa moy na diskubre sa usa’g usa nga wala mo nagdahum og katong iyang gipakita kay mao pay dili nimo ginahan sa katanan….

               

Pangutana, amigo pa ba ang matawag nimo sa iya?

               

Unsa man jud diay ang amigo?

               

Mao bi kini ang muhatag lang sa imo og kalipay sa tanang panahon? Magpagaan sa imong gibati? Ang magpakatawa kanimo? Kani lang ba …….

               

Kuhaon nako ang konsepto sa Bibliya sa paghatag og kahulugan sa pulong nga amigo. Ang usa ka amigo kay andam ihatag ang iyang kinabuhi para sa iyang amigo.

                Paghatag sa iyang kinabuhi sa panahon nga siya nanginahanglan niya. Sama pud sa paghatag  sa iyang kinabuhi, ang pagdawat niya kung unsa pa man siya, ginahan man ka o dili.

               

Paghatag kini sa kinabuhi tungod kay gilimot nimo imong sarili, ang tanan sa imo sama sa mga butang nga anaa kanimo, sa mga butang nga dili nimo ginahan, og uban pa. Og sa paglimot nimo sa imong sarili dinha nimo mahatag ang imong sarili, tungod kay kung gilimot na nimo ang imong sarili pasabot ana dili na ikaw ang tag-iya ana. Og kung gilimot nimo imong sarili para sa imong amigo, pasabot ana gihatag na nimo kini sa imong amigo.

               

 Sama sa usa ka tao nga adunay emergency nga tulubagon, diba iyang biyaan o kalimtanan ang tanan nga ginabuhat para lang mutubag sa panginahanglan nga ginapangayo sa mga taong gatawag niya.

Kung kita nakita nato ang mga butang na dili nato ginahan sa atong amigo og karon ra nimo kini nahibaw-an sa pagkadugay-dugay ninyong pagkuyog, human kay biyaan na nimo siya, pasagdaan na nimo siya sa iyang kinabuhi, nagbag-o na imong pagtagad kaniya, wala na ka ginahi niya, og hinay-hinay na mawala ang inyong pagka-amigo. Pwes, dili ka TINOOD nga amigo niya.

               

Kung kita nakita nato ang mga butang na dili naton ginahan sa atong amigo og karon ra nimo kini nahibaw-an sa pagkadugay-dugay ninyong pagkuyog, human kay kaubanon gihapon nimo siya, tabangan gihapon nimo siya sa iyang kinabuhi, wala nagbag-o  ang imong pagtagad kaniya, ginahan gihapon ka niya, og gakusog ang inyong pagka-amigo. Pwes,TINOOD ka nga amigo niya.

               

Karon mao kini ang atong problema sa pagtawag og amigo. Ang amigo sa atoa kay sama na lang sa usa ka kugon, mayra sa sugod…..

               

Sa mga tao nga gitawag og AMIGO sa ubang tao SA SUGOD, unta maghinay-hinay kita…. Maghuna-huna kita… magbantay kita sa mga tao nga atong tawagon nga amigo. Dili lalim ang naay kuyog sa paglangoy kung katong kuyog nimo biyaan lang kag kalit labaw na kung ang gibiyaan kay dili kabalo molangoy.

               

Dili lalim ang naay kuyog sa pagsulod sa kweba nga biyaan lang og kalit labaw na kung talawan sa ngitngit ang gibiyaan. Dili lalim ang mukaon sa kan-anan nga adunay kuyog nga kamo parehas nakalimot og dala sa inyong kwarta human molakaw siya og una og nag-inusara na lang ka.

               

Grabe pa atong ngisi, katawa, kalipay sa sugod kay tungod nasinati nato nga aduna jud tay kauban sa kinabuhi, nga aduna jud kitay kauban sa pagkatawa og paghilak, pero unsaon na lang kaya kung muabot ang panahon na dili na sila ginahan sa atoA, hinay-hinay dili na siya mo-text nato, wala nay tawag sa cell phone, wala nay kitaay, wala nay istoryahanay, og wala nay amigohay.

               

Naa pa kayay kamot na andam modawat kanato, kasing-kasing na andam mohigugma kanato, mata nga mosabot  kanato, og ilahang pagkatao na andam ihatag kanato…..

               

Amigo…

               

Amigo…

               

Amigo…

               

Ikaw, nasinati na ba nimo ang mobiya og gibiyaan?

               

Tinood ba ka nga amigo…….

“Kar, naka-uyab na ka?” (Reflection on our simple discussion while having our dinner, March 7, 2013, Thursday)

Just last night some of my brothers and I were talking about a former diocesan seminarian in our parish. We were talking about his life as a seminarian, but only on what we have observed on him because we cannot judge him or we can’t say that he’s like this and he’s like that. Base on what we have observe on him, as how he manifested his identity as a seminarian, we were really amaze at him because, first, he is so intelligent, second, his spirituality is over flowing (it seems that every woman is afraid of approaching him), third, his loyalty to his vocation, and lastly, his obedience to the rules and to his rectors. Actually a priest in our place told him one time, “You will really become a priest…”

But guess what, he has his own family now; he’s happy with them. He has a stable good job. In fact, he’s a supervisor in a department store of a mall in our city. Still, he’s a devote Christian. Actually, he’s family is a devote Christian. His wife is an active parishioner when she was not yet married. That’s why they got close with each other before. Their family attends masses every Sunday, carrying his, I guess, 2 year old baby.

            My brothers who know him and I were expecting that he’ll become a priest someday. That few years left he’ll be priest someday, and another Panaboan will be added to the Presbyteral list of our diocese. But everybody was shock when he decided to go out.

            Well, some of our theories why did he quit the seminary life are: lack of exposure, one-side focused, and inflexibility. The latter one is my theory.

            We discussed that he lacks of exposure to the public. I think because he considers himself not handsome that’s why he has this insecurity or fear of dealing with other people. He has no experience of having a girlfriend when he was not yet a seminarian. Also in courting, he haven’t experienced yet. I think when he saw his wife, he was mesmerize and astounded to her because it was his first to deal with a woman especially whom he can deal with most of the time because  of her activeness in the parish.

            One-side focused means that he is focused only in his academic life. I can’t blame him because the diocese wants the seminarians to maintain a grade. But being focused only on it makes him closed to the outside world of reality. I think he lacks enjoyment (guffaw). He had not time on improving his apostolate especially in talking to the lay.

            Inflexibility. I think this theory of mine is the gist of these two. I think the reason why did he quit the seminary life is his inflexibility. That he is not flexible with the unexpected circumstances of his life. Talking to the lay, dealing with the youth, then later on, court them and become their boyfriend, I think a flexible seminarian can deal with this dilemma, which is common to all of us. . .

            But as I reflected upon his story, I was quite confused, and I felt nervous…

            Because we are almost the same. J

            Like him, I’m a NO-GIRLFRIEND-SINCE-BIRTH guy, but I tried to court a girl. Now, I feel uncomfortable dealing with many people, but not all the time. I am also focused on my academic, but, still balancing the pillars of the religious seminary.

            Actually, one of my brother asked me, “Kar, naka-uyab na ka?”

            I got dumbfounded. I grinned at him and shook my head. And then, I laughed. After that question, I was thinking, what if I’ll try to court a girl and make her my girlfriend?

            Out of the darkness that filled in my mind after thinking that, an immediate answer comes to my mind. An answer answered by the best “Answerer.”

            “Every experience of a person is unique” my Rector said during our first colloquium. That was his answer when I told him if it will be okay for me to have a girlfriend while I’m on my formation. Yes, since I enter I got anxious with that because I haven’t tried to have a girlfriend yet.

            “If you try to love your vocation, and nurture it, then, no need for a seminarian to have a  girlfriend.” This is an answer from a newly oradained priest who was a speaker in a Theological Symposium in our school.

            “Is there more pleasing than God?” this is an advice given to me having my confession last Christmas break.

            These are the answers God had given me. Actually, these were given already, but I am making myself worried whenever I talk of girlfriend matter. Now, I am happy, very very happy with the Lord. Whatever might come to me, though I am rigid, still I’ll ask His grace to help me accept the changes in my life. Every day I consider myself like a boat. Because a boat is open wherever the current will bring it, but still that boat has a goal to reach. I am open to any possibilities of my life, indeed there are millions, but I can use them or have them one at a time. But that being open is not being lukewarm with negative and positive happenings of my life, I have this goal in my life, and that is to make God happy. Only God knows what will happen because he planned already everything in our life; and no one among us knows His plans for us. And these plans are pleasing, good, and perfect. So what are we still looking for?

Actually, the main reason why that former seminarian went out the seminary is.

Ano ang kaugnayan sa pagitan ng Kalayaan at Kamatayan?

Ang kalayaan ayon kay Robert Johann ay kakambal ng ating pag-iral bilang tao-may kakayahan akong kumilos, tumugon sa hinaing o panawagan ng aking paligid, at gumawa ng desisyon para sa aking sarili. Sa makatuwid, kalayaan na para kay Johann, may kaakibat na responsibilidad na may pananagutan. Gayun din naman para kay Martin Heidegger kakambal rin ng ating pag-iral bilang tao ang kamatayan. Para sa kanya ang kamatayan ay isang katangi-tanging posibilidad ng aking pag-iral na hahantungan ng walang iba kundi ng sarili kong pag-iral.Bagaman tayo bilang tao na nagtataglay ng isang posibilidad na ito-posibilidad na mula sa pagiging Dasein (pag-iral-doon) sa pagiging hindi na Dasein, pagka-wala na-doon, hindi lang tayo basta maghihintay nalang sa pagdating ng ating sariling kamatayan nang walang ginawa. Umiiral tayo sa mundo dahil dito umiiral ang ating kakayahang-maging-ano at ito nga ang kakayahang sinasabi ni Johann na maging isang responsableng tao. Hindi dahil darating sa puntong hahantong tayo sa kamatayan ay wala na tayong kakayahang buuin ang mga posibilidad ng ating pag-iral. Bilang tao na nagtagtaglay din ng kalayaan, may kakayahan tayong tupdin ang mga posibilidad ng ating-maaari. Hindi lang tayo tinapon sa mundo at nilagay doon na nakatunganga nalang. Sa pag-iral-doon may kakayahan akong kumilos, tumugon sa hinaing o panawagan ng aking paligid, at maging sa paggawa ng desisyon para sa aking sarili. Ito’y kalayaan na may malayang pagpapasya at taglay ko na ito simulat sapol nang aking pag-iral bilang tao.

            Sa pagiging Dasein, kasama na dito ang tungkuling tumugon sa panawagan o hinaing ng aking kapaligiran, hindi lang ako nag-iisa sa mundo at kaya nga ang pag-iral doon ang siyang doon ng pag-iral ng mga umiiral, ang pagkakataong magsipag-ugnayan ang mga ito. Dahil hindi ako nag-iisa sa mundo, may tungkulin ako hindi lamang sa aking sarili kundi tumugon sa panawagan ng aking paligid at kapwa. Ginagawa natin ito bilang Dasein dahil palagi tayong nakatanaw sa ating pagka-maaari na para kay Johann tungo sa pagiging isang responsableng tao. Kung baga, “nauuna sa sarili” ang tao; isang palagiang pangunguna sa sarili ang pag-iral-doon. Pangunguna sa anumang pangkasalukuyang sarili, pagtanaw at pagsikap buuin ang mga posibilidad, pagkasangkot sa mga bagay at sa kapwa nang may kasamang responsibilidad. Oo, responsibilidad kung tumugon nang may malayang pagpapasya sa hinaing ng aking paligid pero hindi agad-agad ako’y isang responsabling tao na. Pero ano nga ba ang pagiging-responsible na siyang magdadala sa atin sa ating kabuoan bilang tao? Ito ba ay pananagutan lamang? Ayon kay Johann, ang isang taong responsable ay ang taong nagtataglay ng isang hubog na galaw na nakalaan mismo upang itugon sa obhetibong pangangailangan ng isang sitwasyon na nakasalalay sa kanyang abilidad at kakayahang tumugon at hindi lamang basta kapritso o sumpong ito. Halimbawa na lamang sa isang sitwasyun na kung saan may isang bahay na nasusunog at may taong humihingi ng tulong at akmang ikaw ang nandoon, oo may kalayaan ka ngang tumugon sa puntong ‘yon pero hindi ibig sabihin na responsable ka na sa pagtugon mong ‘yon kung ang dala mo namang tubig pampatay sa apoy ay isang kutsara lang. Sa makatuwid sa kalayaan mong tumugon sa panawagan ng kapwa dapat din na may kapasidad ka sa pagtugon mo at sa halimbawang ibinigay ko, oo malaya ka ngang tumugon sa hinaing ng nasunugan subalit isang kutsarang tubig lang ang dala mo, hindi ka pa rin matatawag na isang responsibleng tao sa puntong ‘yon. Kaya nga sa puntong ito, hindi pa naayos ang tao, hindi pa niya naabot ang kanyang kabuuan. Bilang Dasein, kumikilos tayo nang may malayang pagpapasya at ayon na rin mismo sa ating kakayahan o posibilidad sa pag-iral. Hindi lang tayo basta nakukuntento sa ating gagawing pagtugon sa isang hinaing o panawagan. Kung babalikan natin ang ibinigay kung halimbawa (may nasusunog na bahay), dahil sa nakapagtapon ka na ng isang kutsarang tubig ay isa ka nang responsableng tao at masasabi mo nang, “Nagawa ko na ang parte ko, nakapagtapon na ako ng tubig. Basta nakapagtapon na ako! Okay na yun!” Kaya nga ang isang responsibilidad ay hindi lamang basta isang pananagutan. Ito’y isang kakayahan mong managot sa pagbibigay mo ng tugon sa isang hinaing. Bilang pagtugon sa panawagan ng nasunugan, tama lang ba ang isang kutsara? Sa palagay ko hindi. Bilang tao na may kalayaang kumilos o tumugon sa isang hinaing o panawagan, ang tugong ito ay dapat akma sa kinakailangang sagot sa panawagan. Kung sinubukan mong magtapon ng isang kutsarang tubig sa nasusunog na bahay at walang epekto, hindi ka lang hihinto doon kundi gagawin mo ang lahat ng iyong makakaya, buhatin kung maaari kahit gaano man karaming tubig para patayin ang apoy at kung inubos mo na ang buong kakayanan mo, magawa mo mang patayin ang apoy o hindi, para kay Johann karapat-dapat kang tawaging isang responsableng tao na may pananagutan. At dito sinasabi ni Heidegger, naiiba ang kamatayan sa kahinugan ng prutas sapagkat hindi tumatalab ang kahinugan ng prutas sa hilaw pa, ngunit tumatalab na ang kamatayan sa taong buhay na kung minsan dumarating sa kanyang kahinugan ang ato sa kanyang kamatayan, kung minsan lumalampas sa kanyang kahinugan bago mamatay.

Sa kabuuan, gamit ang kalayaan ng tao na tumugon sa panawagan ng kanyang paligid na naayon sa taglayng hubog na kakayahan at abilidad, magagawa niyang ganapin ang kanyang sarili bilang Dasein na may kakayahang-maging-ano at ito nga ang abutin ang kanyang kabuuan habang nakikipagsapalaran sa mundo kasama ang kapwa at ito para kay Johann ang isang taong responsable.  

ENLIGHTENED (Reflection on Fr. Rasel’s Homily March 6, 2013,Tuesday Gospel)

Entering this life requires the emptiness of mind on what community is all about or else one might bury himself in sacrifices and sufferings. In entering here, many speculations about one another’s potentials in manual work, financial and academic capabilities, and maturity in spiritual facet of life are digested in a seminarian’s mind.

As a beginner of a seminary journey, he might experience plenty of difficulties in relating with his brothers, in following the schedule, in balancing the four pillars of seminary life, in mending his ways that he is used which are not helpful for his vocation, in exiling oneself from his family, and in following the Words of the Person he is following.

The Gospel today is about living the Commandments of God first before teaching it to others. Jesus also said, “I came here not to abolish the Law and the Prophet but to fulfill them.”       

But what was Jesus’s law all about? This question struck me most during the homily of Fr. Rasel. And with this question he focused his homily.

So what’s the connection of the experience of a new seminarian in Fr. Rasel’s homily?

Well, as a new member of this community in our congregation, it is so difficult for me to adjust; since, I am used to a small number of community. Especially now, that I am the only one in my batch since my brother who’s with me during my aspirancy year is an associate. It is so difficult, really difficult, because the community is already divided with different batch. A loner might feel that he has this difficulty in realting with them because he might feel that he’s apart from them especially when they discuss about what they have discuss from the class.

I am a kind person who’s not used in manual work. It is because I grew up in the city dependent with my mother and also used with her shouts and screams every time I manifest my laziness to her. But in entering here, I did try my best to mend that kind of life. The life of being reprimanded always, dependence to mother’s care and work, being told of what to do is little by little fading, and replaced by the life Jesus wanted me to have.

Now, as a person who’s not used with manual works, I consider myself nothing and useless in the seminary. It is because my brothers are all good in manual works. They can do heavy task while I am accompanying them just to prove myself that I can do it either. Though there are people who are like me but they are so good in their own field just like in cooking, tailoring, and being trusted by the rector in things that they are common with each other. Honestly, this puts me to difficulty. It makes me immature in my discernment. In fact, I planned to go out of the seminary just because of that.

Fr. Rasel focused his homily in this: love is doing small helpful things to your brothers.  As he said that, I closed my eyes for a moment, think about Jesus and Mama Mary, and grinned. In short, it makes me feel happy with my inability to do manual works. It makes me contented that though this is only my capacity of doing work, whether big or not, as long as I did my best in doing it with love, there I show my love to my brothers.

That despite of being not expert with the task I am assigned, as long as, I did it with love and effort to do it, being strong makes no sense. But being strong in love and zeal in doing it really makes sense.

Now, I am not any more hindered with my insecurities in doing my small tasks and others are doing the bigger one. It is not how big the task you have done, what matters most is by doing it with love, zeal, and also dedication to God.

And I am so thankful with this to God. Actually after the mass, I told Fr. Rasel, “Ganda ng homily mo pads, ang sarap…” This shows how happy I am that God gave me Fr. Rasel to remind me about my insecurities and immaturities. I am also thankful for opening my ears to listen, my eyes to witness, my mouth to proclaim to others, my mind to comprehend well, and my heart to love more His Words.

I am really enlightened. Really am. 

Life is...

What is life? A question that can surely be answered in a million way. But what life really is..

One might say that it is surprising. That life indeed is full of unexpected things. No one is certain what will happen in the future. No one can say what his future will be. We are just shocked that a certain thing has already happened. We do not know what will these things bring to us. We do not know if we will be happy about it or sad about it.

Another might say that life is too short. That everyone moment of your life you have to do it with effort. That living your daily life you have to do good things, and spend it with happiness and enjoyment. They say that life is too short because they are in hurry. That these kind of people treating life as a short passing of time here on earth want everything to happen in a fast way. They are always pre-occupied with many things, and they love to look on their watch.

Others would say that life is happy. That is full happiness and enjoyment. That in our life, we are surrounded with kindhearted people. We are blessed that we are born with a loving family, and friends. We are all full of possibilities that would make us do the best smile we have in our life.

Loners will say, "Life is sad". Let's not mind them. It's their own world......

Though we have millions of opinion of what life is, the important is we treat life as it self. L-I-F-E, life! This means that life indeed is very colorful that makes it wonderful. If we say that it is surprising, let's be prepared with everything. If we say that it is short, let's accept it. If we say that it is happy, let's be thankful of it. If we say that it is sad, think of it many times... Life is really not sad.

Again, life is so colorful that makes it wonderful, so we have to be thankful. Live life. Love life. :)