When Everyone Knelt And Wept

It was a cloudy August 24, 2013 morning. The rays of the sun were hindered by the thick dark clouds brought by the passed typhoon. The chirping of the birds was still there which we usually hear every morning. Some part of the basketball court were filled with dried leaves and water that signifies us a medium rainfall last night.

Despite of the saddening ambiance outside the chapel, our community celebrated our daily mass joyfully because of the humorous and inspiring homily of our deacon. That happened rarely in our community because we usually finish the celebration with burdens and pains at our back. Those were the moments when Fr. Banjo, our seminary formator, was confined in the Intensive Care Unit of The Medical City. But at that day, all of us were wearing a genuine smile that colored the entire seminary house.  Many of us were tickling each other; some were making fun about our brother; some were fixing and reading the newspaper, and our assigned kitcheners prepared our breakfast for that morning. After preparing, one of them rang the bell as a sign that the food is already prepared and ready to be eaten. The entire community gathered at the refectory, prayed to God, and ate. We finished our breakfast and everyone fixed their own used utensils at the table. Then, everyone went up to their respective dormitory and changed their clothes. Some had their Physical Education class, while the rest stayed and had their general cleaning.

While walking along the Apitong street going to the school, my brother and I were having a serious discussion about Fr. Banjo at that time. Suddenly, he asked me. “What thing do you want earn from Fr. Banjo’s stuffs when he died?” I looked at my brother, frowned and grinded with an implied response of, “Will you please stop joking like that!” When he realized that I felt bad hearing that question, he did not ask me more questions instead we continued walking going to the school without anything being discussed. We arrived at the school and started our class immediately. We played volleyball since that was the sport being introduced to us by our professor. While playing, I felt uncomfortable because of the weather and also of the taught that bothered me, “What if Fr. Banjo will die today?”  Though I am not at ease, I still played well in our game but that effort of mine did not let our team won the game instead we lost it and a grade as well.

My brother and I went back to the seminary after our class. Immediately, I fixed myself to avoid Pneumonia. My body released more sweat because of the game we had. Afterwards, I cleaned our dormitory since I have not cleaned it last week. While doing the chore, some of my brothers were having their recreation while others were studying for the upcoming examination next week. I went down from the dormitory and proceed to the laundry room to get some extra cloth. As I passed Fr. Banjo’s room, I felt something horrible at that time. I have observed that because my heart beat faster immediately and my arm felt something weird. Despite of the feeling, I still proceeded to the laundry room and went back to the dormitory to continue what I am doing. While I was cleaning, my brother told me that the ICU of the hospital called this morning and was looking for Fr. Rasel, our vice-rector. Then after that, our deacon and Fr. Rasel together with one of my brothers went to the hospital hurriedly. Listening to that story, I got worried because of an instance that Fr. Banjo might leave us already. Although I got worried, I continued cleaning our dormitory, but I was still bothered with what my dormate had told me. It made me unfocused in cleaning because there were some parts of our room were not cleaned well.

Suddenly, the telephone rang. No one picked up the telephone immediately because everyone was doing something, but because of the goodness of our kusinera, she picked up the telephone for us. We realize that it was our deacon who’s calling. After talking to our deacon , she called nervously one of my brothers who were playing basketball at that time. Because of that, everyone who were playing went also with him to the telephone booth. When my brother reached the booth and talked to our deacon, he made a sign of the cross and told everyone who was there that Fr. Banjo already passed away. Then, one my brothers rang bell and announced the news. Every one of us gathered inside the chapel to pray a rosary for the soul of our dearly beloved formator. That was the time when everyone knelt and wept inside the chapel.

Each life has its ending, but in that ending a new beginning is going to bloom. Fr. Banjo had left us, but we believe that in his death his life with God had already started and we, also as his community, started our journey without him anymore. Hinaot nga malipayon naka kauban ang atong Ginoo Padre!

KAIBIGAN

Kaibigan. Ito ay tao na kaagapay mo sa buhay. Kasama mo sa oras ng tawanan at iyakan. Kakwentuhan sa lahat ng inyong mga kalokohan at problema. Kasabay sa paggawa ng mga kalokohan. Karamay sa lahat ng paghihirap.

Mahirap sa natura nating mga tao na mag-isa lang dahil sa bahagi na ng ating pagkatao ang makisalamuha sa iba. Tayo ay nag-iiral na hindi lang nag-iisa, kundi nandito tayo na may kasamang iba. At hindi natin maipagkakaila ang kanilang pag-iiral dahil sa sila’y nandyan talaga na kitang kita ng  iyong mga mata, mahahawakan mo at nakakausap mo.

Sadyang ang buhay ay maginhawa kung may kaagapay ka sa buhay. Sa lahat ng iyong pangangailangan na hindi abot ng iyong kakayahan ay may mga taong sasagot nito. Kung kaya’t nandyan ang mga kaibigan natin na handang handa tumayo sa likod mo. Handang handa na tumayo ng maayos para sandalan mo sa tuwing matutumba ka na. Sila rin ang nagsisilbi nating mga kamay sa pag-abot ng mga bagay na hindi kaya ng ating mga kamay. Sila ang bumubuhat sa atin sa tuwing may mga bagay sa itaas na nais nating abutin ngunit hindi maaari dahil sa ito’y hindi abot ng ating kakayahan. Kung kaya’t isipin natin kung wala ang isang kaibigan na tulad nila. Sa tuwing ikaw ay matutumba siguradong babagsak ka. Sa tuwing may aabutin ka ay hindi mo makukuha ang bagay na nais mong makuha. At kung may kukunin ka sa taas ay hanggang pagtitingala na lang ang iyong magagawa.

Napakahirap nga namang tumawa sa oras ng iyong kaligayahan na nag-iisa. At masakit sa isang tao ang umiyak na walang kasama. Kung kaya’t nandyan ang ating kaibigan na siyang kasama natin sa lungkot at ligaya. Kahit gaano ka pa nagpakasasa sa mga bagay-bagay na nariyan sa iyo, anong silbi nito kung ang sarili mo lang ang nagpapakasaya dito? Hindi ba’t parang wala lang. Di ba sa tuwing tayo ay may lakad sa mga lugar na nais nating puntahan para magpakasaya ay nangangailangan tayo ng kasama. Narasan ko na rin iyan. Napakasarap at napakasaya pumunta sa isang lugar na hindi pangkaraniwan sa’yo. Lalo na’t malayo ito sa lugar mo at walang nakakakilala sa iyo. Ngunit anong pagkabagot iyong naramdaman ko nang ako lang mag-isang palakad-lakad sa mall. Sadyang hindi talaga masarap sa pakiramdam. Mas ninais ko pang manatili sa bahay na kasama ang aking matalik na kaibigan o pumunta sa kanilang bahay para doon ay makipag-usap tungkol sa buhay.

Sa panahong ng ating pagdadalamhati ay sadyang masakit sa pakiramdam na wala kang kasama. Masakit rin sa pakiramdam na walang taong hahaplos sa likuran mo sa tuwing ikaw ay iiyak, na alam naman nating isa ito sa mga makapagbibigay ginhawa sa atin kahit kakaunti man lang. Napakasakit sa pakiramdam lalo na’t nais mong umiyak at di mo magawa-gawa ito dahil napakahirap sa pakiramdam. Mahirap umiyak na wala kang maiyakan. Parang nararamdaman mo ang mga luha mong tumutulo sa kalooban mo na siyang nagbibigay sakit sa iyong lalamunan at dumudurog sa iyong puso.

Masarap rin kung may kaibigan kang  kakwentuhan mo sa mga libre mong oras. Halakhakan sa inyong nakakatawang nakaraan. Lalo na kung halos magkapareho ang inyong mga karanasan. Tawanan dito, tawanan doon. Wala na kayong pakialam sa mga taong nakapalibot sa inyo basta’t masaya kayong tumatawa. Ngunit sa pag-uusap na iyon ay hindi lang kayo tawa nang tawa. May mga oras rin na seryoso sapagkat may mga bagay na nais mong ibahagi dahil nangaingailangan ka ng tulong at gabay lalo na sa panahon ng problema. At may mga seryoso rin kayong usapan dahil may mga aral kang pinupulot mula sa kanyang karanasan at may mga aral rin siyang pinupulot mula sa iyong karanasan.

Sa iyong buhay ay hindi mo maipagkakaila na may mga kalokohan ka ring ginagawa sa buhay na kasama ang iyong mga matatalik na kaibigan. Nais nating kasama sila dahil sa nasasayahan ka. Naaakit ka sa kagandahan ng kasayahan na inyong ginagawa. Sila rin ang nais mong kasama dahil sa tuwing nabuko kayo sa mga kalokohang pinaggagawa ay nandiyan pa rin sila na kasama mo. Magtitinginan at tatawa na lang sa isa’t isa.

Sa buhay ay talagang may kaakibat na paghihirap. Ngunit sa paghihirap na ito ay may mga taong nariyan na siyang katuwang sa pagsuong sa mga problemang ito. Ngunit hindi lang hanggang pagsuong ang inyong gagawin kundi may mga sinusungkit rin kayong aral na siyang magagamit rin sa pagtahak sa buhay. Mula sa pagsuong sa problema, hanggang sa pagsungkit sa mga aral ay unti-unti ninyong sinasagot at nilulutas ang mga problema sa buhay. Napakasarap nga naman kung may kasama kang sasaya sa pagkalutas ng problema mo. Na siyang masasabi mong hindi ka lang nag-iisa sa buhay na ito. Kundi may mga kaibigan ka ring nariyan na siyang tutulong sa paglutas sa problema.

Oo nga’t masarap ang buhay na may kaibigan, kaagapay mo sa buhay, kasama sa tawanan at iyakan, kakwentuhan, kasabay sa mga kalokohan, at karamay sa lahat ng iyong paghihirap. Pero paano kung sa isang iglap lang ay mawala ang inyong turingan sa isa’t isa bilang magkaibigan? Ano nga ba talaga ang tunay na kaibigan? Paano nga ba natin masasabi na ang isang tao ay isang tunay na kaibigan o isang taong nagpapakaibigan lang sa’yo upang mamihasa sa iyo?

Ang kaibigan ayon sa karamihan ay ang taong parang ikaw. Sinasabi nila na ang mga taong ito ay parehong pareho sa lahat ng mga ayaw mo’t gusto sa buhay.  Halos magkasintulad na kayo sa lahat ng mga bagay na nais niyong pagtuunan ng oras. Mas daig pa ng kaibigan mo ang pakikitungo niya sa iyo kumpara sa pakikitungo ng mga kapatid mo sa iyo. Pero hanggang dito nga na lang ba ang pagiging kaibigan?Marahil hindi.

Para sa akin ang kaibigan ay ang taong tapat sa iyo. Tapat sa paraan na kung ano ang gagawin mo ay tapat siyang sabihin sa’yo kung ito man ay nakakasakit sa kanya o hindi. Tapat sa paraan na kung ano ang layon ng kanyang pakikipag-kaibigan niya sa iyo, kung ito ba’y puso sa puso o hanggang sa may pangangailangan lang siya sa iyo, ay sasabihin niya ito. Tapat na sasabihin sa iyo na ang ginagawa mo ay tama o hindi.

Ang kaibigan rin ay ang taong marunong umunawa at tumanggap sa buong ikaw. Na sa lahat ng pagki-ikaw mo, pangit man ito o hindi, ay hindi pa rin siya lalayo sa’yo at nariyan sa iyong tabi na handang tumanggap sa iyo.

Ang kaibigan rin ay ang taong nais tumulong sa iyo na gamitin ang bawat ugali natin sa tamang oras at tamang pagkakataon. Ako’y naniniwala na walang masamang ugali na meron ang tao, nagiging hindi lang ito kaaya-aya dahil sa hindi natin paggamit nito sa tamang pagkakataon.

Ang kaibigan rin ang siyang handang magmahal sa iyo ng lubusan. Kahit ano o sino ka man. Sa totoo lang, pagmamahal ang siyang naging bunga ng pagiging tapat, marunong umunawa at tumanggap sa pagkatao mo, at tumulong na gamitin ang bawat ugali mo sa tamang oras at pagkakataon. Nang dahil sa pagmamahal ng isang kaibigan ay natututo maging tapat sa lahat ng mga nais niyang gawing  makakabuti sa iyo, masakit man ito o hindi. Dahil dito nais niyang tumulong na gamitin ang ugali mo sa tamang pagkakataon. At kahit na siya man ay magtampo sa iyo o magalit ay handa pa rin siyang umunawa at tumanggap sa pagkatampo o pagkagalit mo na magbibigay sa kanya ng daan na maghintay muli sa pagbabalikan ninyo bilang magkaibigan.

Sa kabila nito, sa pakikipagkaibigan ay wala ang kilos ng sapilitan. Na kung saan ay napipilitan ang isang tao sa paggawa ng ganito sa isang taon na nais niyang kaibiganin. Ang pakikipagkaibigan ay dapat hindi dulot ng awa sa taong nag-iisa dapat ito ay ninanais mo dahil sa gusto mong makipagkaibigan sa kanya.

Pero sa tanong na kung paano sa isang iglap ay mawala ang pakikipagkaibigan niya sa iyo? Ano nga ba ang nais gawin dito? Pero bago iyan ay tanungin muna natin kung ano ang mga dahilan bakit nangyari ito?

            Unang dahilan ay ang hindi pagkakagusto ng kaibigan mo sa ginawa mo sa kanya o marahil sa ibang tao. Hindi niya nagustuhan ang ginawa mo dahil sa ikaw ay hindi nakinig sa kanyang payo na hiningi mo sa kanya. Maaari ring hindi naging kaaya-aya ang iyong ginawa sa kanyang mga mata. O kaya ay nainggit siya dahil sa hindi niya ang nagawa ang bagay na iyang ginawa. Pangalawang dahilan ay siguro dahil sa pagtatalo na kung saan ay pwersahan kayong nagbubuhusan ng inyong mga argumento gamit ang isip. Na kung saan ay madadaig mo siya o madadaig ka niya. Pangatlo ay dahil sa palagay mo puro na lang mali ang iyong ginagawa para kanya, na alam mo sa sarili mong hindi talaga iyon mali, sadyang magagalitin lang siya o matampuhin. At panghuli ay siguro ang hinahanap niya sa iyo ay hindi niya nakita, at ang inakala niyang ikaw ay hindi pala.

            Isang magandang ideya kung pagtuunan natin ng pansin ang panghuli na siyang dahilan ng karamihan. Bakit nga ba sadyang may mga taong ganito na ang hanap lang sa pakikibagkaibigan ay hanggang makuha lang ang kanilang pangangailangan sa iyo? Sadyang tuso lng talaga sila? Siguro hindi. Sadyang totoo lang sila sarili nila na ayaw nila ng malalim na pakikipagkaibigan sa iyo dahil sa hindi kayo medyo magkasundo sa mga gusto’t hilig sa buhay. May mga tao rin na nagbago ang pagtingin sayo mula nang ikaw ay mas nakilala pa nila ng malaliman. Nang mas sinisid pa nila ang buo nilang pagka-ikaw, at sa pagsisid ay nakita nila ang isang ikaw na hindi nila kayang pakitunguhan. Pero sa totoo lang, may mga pangyayari lang talaga na nawawala ang pakikipagkaibigan dahil sa talagang hindi nila kaya maging tapat sa iyo, maging marunong sa tulong sa paggamit mo sa ugali mo, at sa pagtanggap at at pagunawa sa ugali mo. Pero may pagmamahal pa rin dahil sa ayaw ka nilang masaktan na darating sa panahon na naging malalim ang pagsasamahan ninyo ay doon pa lalayo ang loob niyo sa isa’t isa, tanggalin ang ugnayan, at alisin na ang pakikipagkaibigan.

            Ang kaibigan ay isang biyaya o regalo. Napakasayang tanggapin nila. Ngunit mag-ingat ka rin. Sa pakikipagkaibigan ay hindi kailangan ng sapilitan. Dapat ito ay kusang loob na siyang dinidikta ng iyong kalooban. Dahil may mga tao talaga na inaakala nating kaibigan. Pero sige lang, di bale nang mabawasan ng totoong kaibigan kaysa magkaroon ng napakaraming hindi totoong kaibigan dahil kailanman hindi tayo mauubusan ng totoong kaibigan. Kung ayaw na nila sa iyo, mas masaya dahil nabawasan ka ng hindi totoong kaibigan.

Kasakit sa pagkamabinhodon sa pagbati

Sa pagkahimugso nato niining kalibutana gikaluhaan na kitang daan sa kamatuoran nga; “makabati kita’g kasakit ug kalisud sa kinabuhi, mga kabugnaw sa pagbati, kainit sa pagka masuk-anon ug kabinhod sa pagbati” Ngadto sa atong mga kaila ug haduol sa kasing-kasing. Apan adunay mga tawo nga gipadala sa kahitas-an aron mutabang sa paghupay sa atong gibati nga kasakit. Busa gusto nakong ipahayag niining maong sulat: kining akong suliran.

Sa unang pagtan-aw nato kanila matawag nato sila nga estranghero. Maulawon pa sa sinugdanan. Dala yagyag sa kanya-kanyang kamot nga nag-ginunitay sa usa’g usa. Sa atong  kaugalingon masulti nato, “Unsa kaha ang mga hilig niya?, Unsa kaha ang mga dili niya ganahan?, Magkasinabot ba kami sa tanang butang nga among pagahisgutan? O basin mawala ra ang tanan pagkahuman sa tanan, kung kami naay gilalisan?”

Mao nga kung kita mismo interesado nga makipag-ilaila nila buhaton nato ang tanan masuod lamang  kita kanila. Bahala na’g ulaw basta naningkamot kita nga makaila kanila. Tungod sa usa ka pangutana lang nisunod ang uban. Hinatagay sa kanya-kanyang mga tinaguan pero sa sugod ginagmay pa lang. Pagkahuman, bantay kung unsa siya mismo ka kasaligan ug unsa siya mismo ka masinabtanon sa atoa. Ug kung kining duha nagkauyon na. Amigo o amiga na ang atong tawag sa kanila.

Muabot ang panahon nga makipag-istoryahanay sa ilaha og usab. Agda-agda pa ang tirada. Laag-laag bisag asa. Inom-inom kung makaya sa kwarta. Moabot ang panahon nga makitulog sa ilaha og didto makigstoryahanay mahitungod sa kinabuhi ninyong duha. Yaw-yaw, paminaw, yaw-yaw, paminaw kani ang mga ginabuhat ninyong duha. Kung moistorya siya muhilom ka para maminaw kaniya. Og kung ikaw na pud ang moistorya mohilom usab siya aron maminaw sa imoha. Padayon kamo sa pag-inistoryahanay nga dili mabantayan ang adlaw mugawasay na. Kung masilawan sa adlaw ang isa ninyong duha, diha pa mo makasinati nga buntag na og mu-ingon sa usa’g usa, “Ali! Mangatulog na ta?!”

Sa sunod nga mga adlaw magpadayon ang paghinigalaay ninyong duha. Walay inundangay nga paglaag- laag bisag asa. Walay inundangay nga tripping bisag asa. Kung pareho og skwelahan  og gitrabahuan nga ginasudlan, sige’g hulat sa break para magkita sa canteen para mangaon. Og kung lahi man ang inyong ginasudlan, ang cell phone permanenteng naa sa kamot ma-text lang nato siya.

Kalami sa pamati nga naa tay kauban sa kinabuhi sama kanila. Kauban sa pag ngisi kung malipayon kita. Kauban sa pagkatawa kung gusto kita mangatawa. Kauban sa pagsuong sa ilalom sa problema nga naa ta. Kauban sa pagsalom sa pagpangita sa solusyon para masulbad kining problemaha. Kauban sa paghilak kung nasakitan kita. Kung naa kitay paliton sa mall sa mga tindahan kauban nato sila, bisag usa pa ka oras atong pagpamili anaa gihapon sila. Pati sa pagpangukay sa kilid-kilid anaa gihapon sila.

Sa tanang butang na atong gipangbuhat, kung anaa silay makita nga dili maayo para kanila, dili sila magduha-duha moingon sa atoa, “Mali man na imong gibuhat bay…” o “Wala gud ko ganahi sa imong gibuhat…” Ingun-ani pud ang usa ka matawag nato nga amigo. Dili tungod kay suod na kamo mahadlok na siya mosulti og mga butang nga wala siya ganahi sa imoha. Siyempre, para sa atong kaayuhan, ingnan ta nila bisag sakit kay kabalo sila og mismo pod kita na makaayo kini sa atoa.

Sa tanang relasyon, dili nato malikayan ang mga butang ang dili pagsinabtanay. Kining mga butanga moabot sa punto nga dili kamo magpinansinay sa usa’g usa. Hangtud sa moabot nga ingnan kamo sa ubang tawo, “Hala, nag-away silang duha…” kining ginagmay nga mga panaglalis parte kini sa relasyon sa duha ka mag-amigo. Mismo kini makatabang para mapalig-on ang pagkuyog ninyong duha.

Pero dili kita maguol kay ang usa pud ka amigo buhaton ang tanan nga makig-uli kanato sama usab nga kita gusto makig-uli kanila. Pero dili gyud malikayan nga anaay ubang tao nga dugay makig-uli kanato. Mamroblema kita tungod kay halos dili na siya gusto makig uli pa. Mao nang kita makaingon usahay, “Ingon ani na lang ba diay siya ka manhid? Ni akong kalisod karon wala man lang niya na huna-hunaan? Dili man lang niya moingon sa akoa, ‘Sorry bay’”

Tungod niana moduol kita sa usa pa ka amigo nga atong ginasaligan usab. Atong nahimong abaga kung kita gusto mohilak, sa atong gibati sa atong usa ka amigo na dugay makig-uli kanato. Mao siya ang gatambag sa ato. Ang nagpagaan sa atong gibati. Ang magpakatawa para mawala ang ginahuna-huna. Sila pod ang gahatag og panyo kanato sa matag panahon nga motulo ang atong luha. Kini nga amigo ang siyang gapuli sa atong amigo nga nahilayo kanato sa makadiyot nga higayon. Kung naa kitay gusto ipabuhat, buhaton pud niya, kay dili niya gusto masinati nga gi-balewala sila. Buhaton niya ang tanan aron mapun-an ang bakanteng tao sa imong kinabuhi basin galisod pa siya. Kapoyon man siya, dili panumbalingon basta makita niya nga gangisi kita.

               

Og kung mubalik na ang panahon nga mismo ang atong amigo, na dugay nakig-uli kanato , ang muduol ug makig-uli, dako kayo ang atong kalipay. Hayahay ang paminaw. Halos hapsay ang dagan sa atong kinabuhi. Buhaton ninyo ang mga butang nga gikamingawan sa paghimo. Katawa-katawa sabay ingon og pasalamat sa ilang nakat-unan sa usa’g usa. Og pag-ingon og promise na buhaton ang tanan para dili mabalik ang nahitabong dili pagsinabtanay.

               

Pero unsaon na lang tong taong nagpuli sa iya sa panahon nga nahilayo siya? Asa naman siya sa imong kasing-kasing karon?  Unsa na lang man siya sa imong kinabuhi karon? Mahulog ba na pakapin sa bubot ang iyang papel sa imong kinabuhi?

               

Kung akong tubagon kining mga pangutanaha siguro para kanako, naa gihapon siya sa akong kasing-kasing og basin unsa man ang mahitabo anaa gihapon siya kanunay, dili mawala. Kung gi-unsa nako siya paghigugma, mao lng gihapon sama sa akong paghigugma kaniya. Og dili siya mahulog para sa akoa nga pakapin sa bubot….

               

Makalimtan ko ba ang iyang abaga, panyo, katawa, pakighilak kanako, og uban pa? Malamang, dili, og dili kana mahitabo. Kay basin unsa man ang mahitabo, lahi siya sa usa pa nako ka amigo. Kay kung kana man lang mahitabo, pasabot ana nagapamili ako ug mga tao na akong gusto amigohon ug duolan. Mamili pud ko ug mga tao nga dili na nako pansinon.               

               

Pero kini lamang ang tumong nga akong gustong ipamulong niining maong papel nga akong gibuhat. Kung kita gareklamo sa mga amigo nato nga atong nakaaway kadiyot tungod sa iyang pagkabinhod sa pagbati, unsaon na lang kaha kita nga mas binhod pa sa mga gisinati sa uban natong amigo nga nahigugma pud kanato nga ato lamang gina deadma kay tungod ang atong panan-aw nakatutok lang sa atong amigo nga atong naka-away.

               

Siguro kani ang butang nga mas sakit sination kaysa sa sakit nga atong gisinati sa atong amigo nga dugay nakig-uli kanato. Sige kitag ingon nga, “Kabinhod ba sa pagbati niining tawhana” pero kita wala nakasinati nga mas binhod pa diay kay sa uban.

                

I Want to Be a Pope, But… (during the vacancy of the Holy See)

My vocation story goes like this; when I was in my fourth year high school I have planned to enter the seminary, but I decided not to pursue it because of my mother. She abruptly spread the news in our entire clan and neighborhood, and I did not like it. So, I decided to study in college instead and took up Bachelor of Science in Accountancy at Ateneo de Davao University. This course is in demand at that time and the school is distinguished in its business courses.  However, during the second semester of A.Y. 2010-2011, the university obliged us to take up Theology 111 or “Christology” and there, the once neglected calling has stirred once more.

During that entire semester, the subject help build my calling again. I was inspired with Christ’s life, yet my mind is still focused on finishing the Accountancy course. Actually, the course that I took up is very difficult and challenging, from 13 sections in our batch during 1^st year, only six were left, and glad to say that I was able to make it to the fifth section. So hearing the news that I can still have my second year in this course, I enrolled myself to summer classes because I do not want to be pre-occupied with many subjects in the years to come.

However, during the Black Saturday of year 2011, my brother and I had a immense physical fight. With that incident, I unconsciously said to my family that, “I can’t take this anymore. I want to enter the seminary now. I will ask some help from my friends….” My mother got dumbfounded hearing this from me and she didn’t expect that my desire to enter the seminary returned. So she replied, “If that’s what makes you happy, okay...” (This shows how supportive our mothers are). 

And this is how I enter the seminary.

Entering this kind of life is very difficult. I thought being here inside is as easy as counting 1, 2, 3 and singing A, B, C, but it was not. Being a seminarian, one must really have his calling not from anybody else but God.

Now, I am studying in a college seminary where religious seminarians from different religious congregation study. Most of us come from Mindanao; and a few comes from Luzon. It is so sad to say that from every ten seminarians only one will pursue his priesthood ambition.

I’m so glad to have friends who entered the seminary before and I ask them their reason of quitting their dream. They told me that entering the seminary must not be from parent’s will, friend’s influence and academic desire.

Some say that, “Priesthood is really not my calling; it is my parents’ call for me.” Sadly, many young men enter the seminary because they are just forced by their parents to do so. They feel that when they enter this kind of life they make their parents proud and at ease. But actually, parents won’t be. Parents must realize the value of this vocation. To enter the seminary must not be their choice but rather, of their son. They must not force them to enter because it is not good for the welfare of their son. One might be in crisis in his priesthood life when he becomes a priest because he chose the life that he didn’t like. 

Another reason why they quit the seminary is that; they are just influenced by their friends. This reason sprouts from their need of belongingness. Thus, they think that becoming a priest will make them popular and be accepted and recognized in the society. But, again, they are all wrong. If priesthood is about popularity, it is better for that seminarian to go out from the seminary, unless he’ll mend it. To follow Christ, one is called to serve and not to be served. Priesthood is not also about looking for belongingness. Belongingness in the sense of making yourself accepted to your friends especially if they are all seminarians. A seminarian who wants to encourage a man to enter must encourage them by helping them to respond to the will of God given to them. Seeking it, one must look for his true happiness, a happiness that may not insult Him and neighbors.

And lastly, they enter the seminary because of their academic interests especially since the course they will be taking up is rare to every youth: Philosophy, “the most useless because it is the most useful” (Chuang Tzu). Because of the low tuition of fee of the college seminary, many young men prefer to enter the seminary as a means of finishing college. They will have no need for studying in a prestigious, known, and expensive school if they can study the same course, with the same quality of teachings, and the same good teachers. Still, their mindset is wrong. Seminary is not a way of finishing college but of forming oneself to the way God had opened for each of them.

Even though none of us know who will become a priest someday, none of us also know that maybe some of us will become bishops, cardinals, or the pope.  But we are certain that we all have the calling…. It is the calling to enter the kingdom of God. For me, once a seminarian decided to go out from the seminary is not a sad news. Actually it is a happy one because they try to look for their selves here inside and haven’t found it so they decided to look for it outside.  Now, the election of the next Pope is happening. I wish someday I’ll be there at the College of Cardinals. Some of the seminarians dream to be a Pope. Honestly, I’m one of them. I want to become a pope, but I prefer to look for myself first here inside the seminary.

Priesthood is really not my priority in entering here, but it is to look for the real me. And if I found myself already and acknowledge that priesthood is for me, well I know that God will bury my treasure in this life. As what Jesus said, “Where your treasure is, there’s your heart.” And I would like to add it with, “Where your heart is, there is your happiness.”

What is the relevance of gaining the sense of one’s historicity in doing Philosophy?

Ang pamimilosopiya ay ginagawa at ang unang hakbang nito ay sa pamamagitan ng pagtatanong. Sa ating pagtatanong unti-unti tayong lumalabas sa silid ng kawalan at namumulat sa liwanag ng kaalaman. Sa pagtatanong, tayo rin ay nagiging malaya mula sa pagkakulong sa kwadro ng ating kamangmangan, dahil sa naging malaya tayong umalam at alamin ang mga bagay-bagay na nakapalibot sa atin. Gayun pa man, napakahalagang tandaan na oo, malaya tayong umalam subalit tayo’y may limitasyong malaman ang kabuuan.

Dapat lang talagang  ang hakbang ng pag-alam  ay dapat simulan mismo sa ating sarili: sa panlabas na anyo, sa panloob (personalidad), sa kinabibilangan natin, at sa ating kasaysayan para mas lalo nating maintindihan ang ating natatanging kakayahan pati na rin ang ating mga kahinaan (limitasyon) bilang tao.

Sa pag-iral ng mundo taglay nito ang mga bagay-bagay na tinatawag nga nating sannilikha, halaman man, hayop, insekto at tayong mga tao pati na rin ang mga elementong nakapaloob sa katawan natin. Ang enerhiyang taglay ng mundo ayon sa “principle of conservation” ay hindi nagbabago kundi pabalik-balik lamang, pumupunta sa iba sa pamamagitan ng isang proseso para bumuo ng panibago halimbawa na lamang ang tinatawag sa Agham na “Photosynthesis.” Sa madaling sabi, ang mga bagay-bagay at enerhiya na nakapaloob sa katawan ng tao, hayop at iba pa ay galing pa sa sinaunang kasaysayan ng ating mundo na pabalik-balik lang nating kinakamit at ginagamit. Kaya nga kung titingnan natin, ang lahat ng parte ng ating katawan panlabas man o panloob, hindi tayo ang mismong pumili at dumisenyo nito dahil ang lahat na meron tayo ay disenyo na nakukuha natin sa kasaysayan ng ating kanya-kanyang natura. Kaya nga wala tayong dapat ireklamo sa kung anong hetsura o mukha meron tayo dahil kung magkaganon para na rin nating sinisisi ang kasaysayan ng ating natura.   

Tayo bilang tao ay denisenyo sa ibat-ibang kaanyuan panloob man o panlabas natin. Tulad na lamang ng ating katawan, gustuhin man natin ang katawang meron tayo ngayon, wala tayong magagawa dahil hindi tayo ang siyang pumili nito. Sa madaling sabi, wala tayong malay nang tayo’y unti-unting nabuo sa sinapupunan ng ating ina. Ang ating minsa’y hindi  maintindihang personalidad ay makikita at lumalabas sa pakikitungo at relasyon natin sa ating mga magulang, kapatid, mga kaibigan, lalong-lalo na sa mga taong ating nakasalamuha araw-araw. Anumang personalidad meron tayo ngayon, hindi natin kamit ito nang tayo’y nasa sinapupunan pa. Sa madaling sabi, ang ating taglay’ng personalidad ay nakukuha natin sa pagtatagpuan ng iba’t ibang pag-uugali, pamumuhay at kultura ng lipunang ating kinabibilangan. Kaya nga kung papansin natin, kaya nating iakma ang ating ugali sa ugali ng taong ating nakasalamuha at kadalasan, pabago-bago ang ating pag-uugali sa klase ng taong kaharap natin dahil tayo ay nagtataglay ng iba’t ibang ugali mabuti man ito o masama. Maaring ngayon nasa istado ako ng kabaitan at maaring bukas daig ko pa si Satanas.

Tayo rin bilang tao ay may kinabibilingang lipunan at ito’y may sariling kultura.  Subalit nang tayo’y iniluwal sa mundong ito, hindi tayo ang pumili ng lipunang ating kinabibilangan at ang kulturang ating kinagisnan. Kaya nga wala tayong magagawa kung tayo’y isinilang sa bansang Pilipinas at tawaging ‘Pilipino.’ Katulad rin nang hindi natin pagpili ng ating panloob at panlabas na anyo.

Bilang isang sentro ng tagpuan ng mga makasaysayang linya ng pangyayari, tayo rin ay isang makasaysayang bunga at produkto nito gustuhin man natin o hindi. Tayo ay isinilang sa saktong panahon ng kasaysayan. katulad ng pisikal nating anyo, personalidad, at kultura, hindi rin tayo ang nagpasya ng panahon ng ating pagsilang dahil tayo bilang tao ay limitado. Ang magagawa lang natin ay ang saliksikin ang kasaysayan ng ating sarili, lipunan,kultura, bansa at maging ang kasaysayan ng mundo dahil ang kasaysayan ang siyang humuhubog sa kung ano at sino tayo ngayon.

Bilang kabuuan, dahil tayo ay limitado wala tayong kakayahang imanipula o piliin ang ating pagkatao, ang ating sarili, personalidad, lipunan o kultura at lalong-lalo ang ating kasaysayan. Tayo man ay limitado, bukudtangi pa rin tayo sa ibang nilalang sapagkat tayo lang ang may kamalayan sa bawat kilos at paggalaw ng ating katawan at isipan, tinatawag nga  natin ito sa Ingle na“reflexive consciousness.”                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                           

                Ang mahalaga sa lahat, alam ko na bilang tao may limitasyon akong alamin ang lahat (kabuuan). Dahil dito nagiging bukas ang aking sarili sa mga posibilidad na maaari kong magawa at isakatuparan bilang limitadong nilalang. Oo, para nga akong nakakulong sa isang kwadro subalit sa loob ng kwadro kaya kong maging malikhain at maging sentro ng paggalaw dito.

Bukudtangi rin tayo sapagkat may kakayahan tayong umalam at alamin ang makakayang abutin ng ating isipan. May kakayahan tayong alamin ang ating pagkatao, personalidad, lipunan at ang ating mismong kasaysayan na siyang nabibigay kahulugan sa kung ano at sino tayo ngayon.

Pakigbiya sa Amigo

Dako atong kalipay sa pag-abot sa atong mga amigo sa atong kinabuhi. Labaw na kung na sinati nato nga nag-inusara lang kita diria sa kalibutan. Kadako sa kalipay kung naa kitay kauban sa pakigistorya sa mga problema nato, sa mga pagbati nga atong gusto ipagawas, ang kauban sa paghilak kung aduna kitay ginakahilakan, kauban sa pagdawat sa kasaba sa atong mga ginikanan, kauban sa pagkatawa sa mga panahon na malipayon kita.

               

Ing-ana kalami ang kinabuhi kung aduna kitay kauban, busa ingon pa sa kadaghanan, “Walay tao nga gainusara”.                Sa isahan lang ka-text, abtik sila gayud mu-reply. Sa isa ka siyagitan og TABANG!, anaa sila dayon para motubag sa atong mga panginahanglanon.

               

Kanindot sa pamati kung kamo mismong duha mag sinabtanay. Pero mao pud kamaot sa pamati kung kamo mismo sa inyong amigo naglalis og wala nagkasinabtanay. Kasamok, kaguol, gamay nga kalagot, pipila kini sa mga masinati nato sa atong pakiglalis sa atong mga amigo. Siguro kaning pakiglalis nahulog tungod kay naa moy nakita sa usa’g usa na wala mo ginahi. Siguro tungod kay naa moy dili pareho nga ideya og gusto ninyo i-insist ang gusto ninyo nga ideya. Siguro tungod kay naay kumento nga gihatag sa imoha og wala ka ginahi, mao nang naglalais. O siguro naa moy na diskubre sa usa’g usa nga wala mo nagdahum og katong iyang gipakita kay mao pay dili nimo ginahan sa katanan….

               

Pangutana, amigo pa ba ang matawag nimo sa iya?

               

Unsa man jud diay ang amigo?

               

Mao bi kini ang muhatag lang sa imo og kalipay sa tanang panahon? Magpagaan sa imong gibati? Ang magpakatawa kanimo? Kani lang ba …….

               

Kuhaon nako ang konsepto sa Bibliya sa paghatag og kahulugan sa pulong nga amigo. Ang usa ka amigo kay andam ihatag ang iyang kinabuhi para sa iyang amigo.

                Paghatag sa iyang kinabuhi sa panahon nga siya nanginahanglan niya. Sama pud sa paghatag  sa iyang kinabuhi, ang pagdawat niya kung unsa pa man siya, ginahan man ka o dili.

               

Paghatag kini sa kinabuhi tungod kay gilimot nimo imong sarili, ang tanan sa imo sama sa mga butang nga anaa kanimo, sa mga butang nga dili nimo ginahan, og uban pa. Og sa paglimot nimo sa imong sarili dinha nimo mahatag ang imong sarili, tungod kay kung gilimot na nimo ang imong sarili pasabot ana dili na ikaw ang tag-iya ana. Og kung gilimot nimo imong sarili para sa imong amigo, pasabot ana gihatag na nimo kini sa imong amigo.

               

 Sama sa usa ka tao nga adunay emergency nga tulubagon, diba iyang biyaan o kalimtanan ang tanan nga ginabuhat para lang mutubag sa panginahanglan nga ginapangayo sa mga taong gatawag niya.

Kung kita nakita nato ang mga butang na dili nato ginahan sa atong amigo og karon ra nimo kini nahibaw-an sa pagkadugay-dugay ninyong pagkuyog, human kay biyaan na nimo siya, pasagdaan na nimo siya sa iyang kinabuhi, nagbag-o na imong pagtagad kaniya, wala na ka ginahi niya, og hinay-hinay na mawala ang inyong pagka-amigo. Pwes, dili ka TINOOD nga amigo niya.

               

Kung kita nakita nato ang mga butang na dili naton ginahan sa atong amigo og karon ra nimo kini nahibaw-an sa pagkadugay-dugay ninyong pagkuyog, human kay kaubanon gihapon nimo siya, tabangan gihapon nimo siya sa iyang kinabuhi, wala nagbag-o  ang imong pagtagad kaniya, ginahan gihapon ka niya, og gakusog ang inyong pagka-amigo. Pwes,TINOOD ka nga amigo niya.

               

Karon mao kini ang atong problema sa pagtawag og amigo. Ang amigo sa atoa kay sama na lang sa usa ka kugon, mayra sa sugod…..

               

Sa mga tao nga gitawag og AMIGO sa ubang tao SA SUGOD, unta maghinay-hinay kita…. Maghuna-huna kita… magbantay kita sa mga tao nga atong tawagon nga amigo. Dili lalim ang naay kuyog sa paglangoy kung katong kuyog nimo biyaan lang kag kalit labaw na kung ang gibiyaan kay dili kabalo molangoy.

               

Dili lalim ang naay kuyog sa pagsulod sa kweba nga biyaan lang og kalit labaw na kung talawan sa ngitngit ang gibiyaan. Dili lalim ang mukaon sa kan-anan nga adunay kuyog nga kamo parehas nakalimot og dala sa inyong kwarta human molakaw siya og una og nag-inusara na lang ka.

               

Grabe pa atong ngisi, katawa, kalipay sa sugod kay tungod nasinati nato nga aduna jud tay kauban sa kinabuhi, nga aduna jud kitay kauban sa pagkatawa og paghilak, pero unsaon na lang kaya kung muabot ang panahon na dili na sila ginahan sa atoA, hinay-hinay dili na siya mo-text nato, wala nay tawag sa cell phone, wala nay kitaay, wala nay istoryahanay, og wala nay amigohay.

               

Naa pa kayay kamot na andam modawat kanato, kasing-kasing na andam mohigugma kanato, mata nga mosabot  kanato, og ilahang pagkatao na andam ihatag kanato…..

               

Amigo…

               

Amigo…

               

Amigo…

               

Ikaw, nasinati na ba nimo ang mobiya og gibiyaan?

               

Tinood ba ka nga amigo…….

“Kar, naka-uyab na ka?” (Reflection on our simple discussion while having our dinner, March 7, 2013, Thursday)

Just last night some of my brothers and I were talking about a former diocesan seminarian in our parish. We were talking about his life as a seminarian, but only on what we have observed on him because we cannot judge him or we can’t say that he’s like this and he’s like that. Base on what we have observe on him, as how he manifested his identity as a seminarian, we were really amaze at him because, first, he is so intelligent, second, his spirituality is over flowing (it seems that every woman is afraid of approaching him), third, his loyalty to his vocation, and lastly, his obedience to the rules and to his rectors. Actually a priest in our place told him one time, “You will really become a priest…”

But guess what, he has his own family now; he’s happy with them. He has a stable good job. In fact, he’s a supervisor in a department store of a mall in our city. Still, he’s a devote Christian. Actually, he’s family is a devote Christian. His wife is an active parishioner when she was not yet married. That’s why they got close with each other before. Their family attends masses every Sunday, carrying his, I guess, 2 year old baby.

            My brothers who know him and I were expecting that he’ll become a priest someday. That few years left he’ll be priest someday, and another Panaboan will be added to the Presbyteral list of our diocese. But everybody was shock when he decided to go out.

            Well, some of our theories why did he quit the seminary life are: lack of exposure, one-side focused, and inflexibility. The latter one is my theory.

            We discussed that he lacks of exposure to the public. I think because he considers himself not handsome that’s why he has this insecurity or fear of dealing with other people. He has no experience of having a girlfriend when he was not yet a seminarian. Also in courting, he haven’t experienced yet. I think when he saw his wife, he was mesmerize and astounded to her because it was his first to deal with a woman especially whom he can deal with most of the time because  of her activeness in the parish.

            One-side focused means that he is focused only in his academic life. I can’t blame him because the diocese wants the seminarians to maintain a grade. But being focused only on it makes him closed to the outside world of reality. I think he lacks enjoyment (guffaw). He had not time on improving his apostolate especially in talking to the lay.

            Inflexibility. I think this theory of mine is the gist of these two. I think the reason why did he quit the seminary life is his inflexibility. That he is not flexible with the unexpected circumstances of his life. Talking to the lay, dealing with the youth, then later on, court them and become their boyfriend, I think a flexible seminarian can deal with this dilemma, which is common to all of us. . .

            But as I reflected upon his story, I was quite confused, and I felt nervous…

            Because we are almost the same. J

            Like him, I’m a NO-GIRLFRIEND-SINCE-BIRTH guy, but I tried to court a girl. Now, I feel uncomfortable dealing with many people, but not all the time. I am also focused on my academic, but, still balancing the pillars of the religious seminary.

            Actually, one of my brother asked me, “Kar, naka-uyab na ka?”

            I got dumbfounded. I grinned at him and shook my head. And then, I laughed. After that question, I was thinking, what if I’ll try to court a girl and make her my girlfriend?

            Out of the darkness that filled in my mind after thinking that, an immediate answer comes to my mind. An answer answered by the best “Answerer.”

            “Every experience of a person is unique” my Rector said during our first colloquium. That was his answer when I told him if it will be okay for me to have a girlfriend while I’m on my formation. Yes, since I enter I got anxious with that because I haven’t tried to have a girlfriend yet.

            “If you try to love your vocation, and nurture it, then, no need for a seminarian to have a  girlfriend.” This is an answer from a newly oradained priest who was a speaker in a Theological Symposium in our school.

            “Is there more pleasing than God?” this is an advice given to me having my confession last Christmas break.

            These are the answers God had given me. Actually, these were given already, but I am making myself worried whenever I talk of girlfriend matter. Now, I am happy, very very happy with the Lord. Whatever might come to me, though I am rigid, still I’ll ask His grace to help me accept the changes in my life. Every day I consider myself like a boat. Because a boat is open wherever the current will bring it, but still that boat has a goal to reach. I am open to any possibilities of my life, indeed there are millions, but I can use them or have them one at a time. But that being open is not being lukewarm with negative and positive happenings of my life, I have this goal in my life, and that is to make God happy. Only God knows what will happen because he planned already everything in our life; and no one among us knows His plans for us. And these plans are pleasing, good, and perfect. So what are we still looking for?

Actually, the main reason why that former seminarian went out the seminary is.